دور دوم انتخابات و روزهای حساس فرانسه؛ ماکرون میرود یا میماند؟
سرویس خارجی-
دور دوم انتخابات پارلمانی فرانسه دیروز در حالی برگزار شد که گمانهزنیها درباره سرنوشت سیاسی ماکرون و این که وی «بالاخره میماند یا میرود؟» در رسانهها برجسته است. کارشناسان بر این باورند نتیجه این انتخابات هرچه باشد، جایگاه ماکرون مثل قبل نخواهد بود.
دور دوم انتخابات پارلمانی زودهنگام فرانسه دیروز و در فضای «وحشت از پیروزی مجدد راستهای افراطی» برگزار شد. تا لحظه تنظیم این گزارش برنده و بازنده این انتخابات مشخص نشده است. ماجرای انتخابات زودهنگام فرانسه مربوط میشود به پیروزی چشمگیر راستهایی که نه اتحادیه اروپا را میخواهند، نه ناتو را و نه حتی حمایت از اوکراین در جنگ با روسیه را. پس از شکست سنگین اتحادیه اروپا در انتخابات پارلمانی ماه گذشته به راستها، ماکرون نگران از تکرار آن در فرانسه، پارلمان را فوراً منحل کرد تا ضمن برگزاری انتخاباتی زودهنگام، جلوی تکرار آن شکست را در کشورش بگیرد. اما خیلیها نوشتند «ماکرون قمار کرد» چون این احتمال هست که در انتخابات نتیجه را واگذار کند. دور اول این انتخابات برگزار و ماکرون نتیجه را واگذار کرد و حالا دور دوم انتخابات برگزار شده و... دو دلیل مهم شکست لیبرالها از راستها و چپها در فرانسه و اتحادیه اروپا، خشم عمومی مردم از شرایط بد اقتصادی و بحرانهای بینالمللی- مثل طولانی شدن جنگ اوکراین- عنوان شده است.
آخرین امیدها و تلاشها
دور دوم انتخابات پارلمانی زودهنگام دیروز در شرایطی برگزار شد که احزاب مخالف تلاش گستردهای طی یک هفته گذشته برای تشکیل ائتلافهای تازه به منظور جلوگیری از پیروزی نهائی راستها شروع کرده بودند. در همین راستا همچنین طی هفته گذشته ۲۱۸ نامزد نمایندگی پارلمان فرانسه از احزاب دموکرات و چپگرا به نفع سایر نامزدهای همحزبی خود که در دور اول این انتخابات موفق به کسب آرای بیشتری شده بودند، از شرکت در دور دوم انتخابات پارلمانی فرانسه انصراف دادند. این نمایندگان با هدف استفاده از تمامی راهکارهای قابل تصور برای شکست دادن نامزدهای حزب راست به رهبری لوپن، دست به این اقدام زدند تا شاید با حذف خود از چرخه رقابتهای انتخاباتی، باعث شوند که آرای آنها به سبد نامزدهای همحزبی خودشان که شانس بیشتری برای پیروزی دارند ریخته شود. برخی گزارشها و نظرسنجیها حاکی است که شاید این تدبیر ماکرون جواب بدهد و راستهای افراطی در این دور از انتخابات شکست بخورند.
پایان عمر سیاسی ماکرون؟
رسانههای فرانسوی و غربی طی روزهای اخیر با تیترهایی مثل «افول ماکرونیسم»، «پایان سلطه 7ساله ماکرون»، «زلزله سیاسی در فرانسه»، «پایان عمر سیاسی ماکرون»، «فاجعه در فرانسه»، «بنبست سیاسی در فرانسه» به استقبال وضعیت سیاسی این روزهای فرانسه رفتهاند. برخی پایان عمر سیاسی ماکرون را حتمی و حتی از انحلال حزب سیاسی وی سخن میگویند و برخی هم هنوز امیدوارند که ورق برگشته و ماکرون بتواند با همراهی چپها، راستها را شکست داده و دوباره کمر راست کند. در صورتی که در دور دوم انتخابات نیز حزب راست «اجتماع ملی» دوباره پیروز شود «جوردن باردلا» رئیس این حزب به نخستوزیری خواهد رسید و اولین دوره حاکمیت این جریان در فرانسه بعد از جنگ جهانی دوم شکل خواهد گرفت. این حزب یکی از مخالفین جدی حضور فرانسه در اتحادیه اروپا است. حزب اجتماع ملی از «ولادیمیر پوتین» رئیسجمهور روسیه حمایت کرده و اعلام کرده است که میخواهد از اتحادیه اروپا و ناتو خارج شود و در صورتی که این حزب در فرانسه به قدرت برسد، دست ماکرون از بسیاری از حوزهها در سیاست داخلی و خارجی کوتاه خواهد شد و ضربهای مهلک به نقشآفرینی فرانسه در ناتو، اتحادیه اروپا و جنگ اوکراین وارد خواهد آمد. در نظام حاکمیتی فرانسه که یک نظام «نیمهریاستی» است، ماکرون باید نخستوزیر کشور را منصوب کند و این شخص مامور تشکیل دولت خواهد بود.
طی روزهای اخیر نیز گزارشها و تحلیلهای زیادی درباره سرنوشت ماکرون و این که وی بعد از انتخابات میماند یا میرود؟ منتشر شده است. خود ماکرون به صراحت گفته است که تا سه سال دیگر که دور دوم و نهائی ریاستجمهوری وی به پایان میرسد، خبری از استعفا نخواهد بود. با این وجود رسانهها بر این باورند که در صورت ماندن، جایگاه ماکرون به شدت متزلزل خواهد بود و وی برای پیشبرد سیاستهای خود در سطح ملی، منطقهای و بینالمللی با مشکلات جدی مواجه خواهد شد. مثلا روزنامه «تلگراف» وضعیت ماکرون را «متزلزل» خوانده و نوشته است: وی احتمالاً بعد از معلوم شدن نتیجه دور دوم انتخابات پارلمان این کشور استعفا خواهد داد.
محتملترین نتیجه
بر اساس نتایج آخرین نظرسنجیها، حزب راستیِ «اجتماع ملی» اکثریت آرا را به دست خواهد آورد اما نمیتواند حداکثر کرسیهای پارلمان را از آن خود کند. حتی اگر این حزب نتواند اکثریت کرسیها را به دست بیاورد، اما بیش از ۸۹ کرسی که در انتخابات ۲۰۲۲ کسب کرد، وضعیتی خواهد داشت که این حزب را به بازیگر اصلی در پارلمان بزرگ و متلاطم فرانسه بدل خواهد کرد و این مسئله حکمرانی را در کشور سخت میکند. چنین نتیجهای میتواند فرانسه را دچار یک پارلمان معلق بینظم کرده و به شدت اقتدار ماکرون را خدشهدار کند. به گزارش خبرگزاری رویترز، با این حال اگر حزب اجتماع ملی مارین لوپن بتواند اکثریت را به دست بیاورد، باز هم رئیسجمهور فرانسه مجبور میشود تا همزیستی دشوار با این حزب را برای خود به جان بخرد.
خبرگزاری «واشنگتنپست» نیز در گزارشی نوشته است: «حتی در بهترین سناریوها نیز انتخابات پارلمانی فرانسه موجب کاهش قدرت امانوئل ماکرون خواهد شد و اختیارات او در سیاست خارجی و سیاستهای دفاعی کاهش خواهد یافت.» خبرگزاری «آسوشیتدپرس» اما معتقد است: «تحلیلگران و مقامات نظامی و سیاست خارجی فرانسه بر این باورند که این میتواند به تضعیف نقش ماکرون بهعنوان یک چهره مؤثر و پرانرژی در اروپا و جهان و همچنین یکی از حامیان اصلی اوکراین در جنگ با روسیه منجر شود.» آسوشیتدپرس بهترین سناریو برای ماکرون را وضعیتی میداند که در آن «هیچیک از احزاب راهیافته به پارلمان به اکثریت قاطع نرسد و نخستوزیری انتخاب شود که قدرت چندانی ندارد، اما حتی در این صورت هم گرچه چالشهای بزرگی برای سیاست خارجی و دفاعی ماکرون ایجاد نمیشود، اما بیشک نگاه سیاسی فرانسه از نفوذ جهانی به تمرکز بر آشفتگیهای داخلی معطوف خواهد شد.»
بدترین سناریو برای ماکرون
به گزارش آسوشیتدپرس، در سناریویی دیگر که برای ماکرون از همه بدتر است، راستها به یک پیروزی تاریخی دست یافته و گزینه مطلوب این حزب، یعنی «جردن باردلا» نخستوزیر خواهد شد. «در این صورت، ماکرون بهعنوان یک سیاستمدار میانهرو، با باردلا که از راست افراطی به قدرت رسیده، تضاد منافع خواهد داشت. باردلا و لوپن اعلام کردهاند در صورت تصدی قدرت، تمام تلاش خود را برای محدود کردن طرحهای ماکرون در حوزه سیاست خارجه، دفاعی و اتحادیه اروپا به کار خواهند گرفت.» بر اساس این گزارش راست افراطی فرانسه از دیرباز با روسیه مرتبط بوده و لوپن در سالهای گذشته با اقداماتی مانند حمایت از الحاق شبهجزیره کریمه به خاک روسیه، روابط خوبی با «ولادیمیر پوتین» رئیسجمهور این کشور برقرار کرده است.